Podrodzina Abietoideae

Na podrodzinê sk³adaj± siê nastêpuj±ce rodzaje drzew iglastych: jod³a - abies, cedr - cedrus, modrzewnik pseudolarix, choina tsuga, keteleeria i nothotsuga

Jod³a - Abies Wiecznie zielone drzewo szpilkowe z pniem mocnym i prostym. Osi±ga wysoko¶æ do 50m. Korona u m³odych drzew sto¿kowata, regularna u starszych na szczycie sp³aszczona (w przeciwieñstwie do ¶wierka). Kora g³adka, szpilki krótkie, do 3cm d³ugo¶ci, z dwoma ja¶niejszymi paskami po spodem, osadzone na pêdzie spiralnie. Po odpadniêciu ig³y na pêdzie pozostaje p³aski kulisty ¶lad. Szyszki ustawione pionowo,dojrzewaj± w jeden sezon, jajowate albo cylindryczne,czêsto ¿ywicowate, jednoroczne, po dojrzeniu rozpadaj± siê, dlatego pod jod³± nigdy nie ma szyszek. Na drzewie pozostaje silnie zdrewnia³a o¶ tzw. trzpieñ £uska szyszek - pozbawione odrostków i wypustek, zaokr±glona, ze schowanym, a czasem stercz±cym przylistkiem ( A. bracteata)

Cedr - Cedrus
Wysokie drzewo, w starszym wieku o charakterystycznej, bardzo szerokiej koronie, ga³êziami poziomo wyrastaj±cymi z pnia. bardzo wytrzyma³e na susze, wystêpuj± przede wszystkim w klimacie ¶ródziemnomorskim, w rejonach o ³agodnych zimach i dlugich, cieplych latach. Ig³y ciemnozielone, zebrane w pêczki po kilkadziesi±t. Szyszki wyprostowane, szerokojajowate, prawie cylindryczne, osi±gaja do 12cm d³. £uski sztywne i zdrewnia³e u m³odych szyszek, staj± siê ³amliwe u dojrza³ych, szerokie, ¶ci¶le przylegaj±ce. £uski okrywowe bardzo krótkie i niewidoczne. Szyszki dwuletnie, dojrzewaj± jesieni± i rozsypuj± siê na drzewie.

Modrzewnik
Jedynym przedstawicielem jest modrzewnik chiñski pseudolarix kaempferi

Choina - tsuga
Ro¶lina jednopienna, wieczniezielona. Korona sto¿kowa, ze zwisaj±cym wierzcho³kiem. Ig³y krótkie, do 2,5cm, zwykle sp³aszczone, z wierzchu zielone i b³yszcz±ce, p³asko u³o¿one, b±dŸ nieregularnie w zale¿no¶ci od gatunku. Szyszki ma³e 1,3-3cm, jednoroczne, zwisaj±ce, w ca³o¶ci opadaj±ce na ziemiê. £uski nasienne zdrewnia³e, ca³obrzegie, pofalowane. £uski okrywowe krótkie, niewidoczne.


Abies alba - jod³a pospolita
Wystêpuje w górach Europy srodkowej i Po³udniowej. Wys. 30-40m, prosty, g³adki pieñ, lu¼na korona. Ig³y 2-3cm, cienkie, z wierzchu ciemnozielone, od spodu z dwoma ja¶niejszymi paskami. Szyszki w±skocylindryczne, d³. 10-18cm, m³ode zielone, dojrza³e brunatne. £uski okrywowe wystaj±ce i odgiête do ty³u.

Abies ambilis - jod³a wonna
Wystêpuje na wybrze¿ach Pacyfiku od Alaski do stanu Oregon. Drzewo wysokie, do 70m. Kora srebrzysta, u starszych drzew staje siê czerwonoszara. Ig³y 2-3,5cm z wierzchu ciemnozielone, b³yszcz±ce, srebrne od spodu. Szyszki jajowatocylindryczne, 8-15cm d³. ciemnofioletowe bez widocznych ³usek okrywowych.

Abies balsamea - jod³a balsamiczna
Abies balsamea - jod³a balsamicznaWystêpuje w Kanadzie i pó³nocno-wschodnich rejonach Stanów Zjednoczonych. W±skie, sto¿kowe drzewo, wysoko¶ci do 23m, wolnorosn±ce. Ig³y krótkie, do 2,5cm, ciemnozielone, kruche. Szyszki cylindryczne, 4-10cm d³. 1,5-3,75cm szeroko¶ci, m³ode- niebieskoszarozielone lub fioletowe , dojrza³e szarobr±zowe, za¿ywiczone, £uska okrywowa w zale¿no¶ci od gatunku schowana lub stercz±ca.

Abies beshanzuensis -
Wystêpuje w Chinach. Drzewo 30m wys. Ig³y ciemnozielone z wierzchu, jasniejsze od spodu, nierówne, 1-4cm d³. Szyszki cylindryczne, br±zowo¿ó³te, 7-11cm d³. 3,5-4,5 szer. £uska nasienna w kszta³cie dzwonu, bardziej ni¿ nerki. £uska okrywowa na ¶rodku, w kszta³cie szpatu³ki, wierzcho³ek ostry, wystaje na oko³o 1mm.

Abies bifolia -
Wystêpuje w Kanadzie i USA, przede wszystkim w obszarze Rocky Mountains. Wyskosci do 30m, korona w kszta³cie iglicy. Szyszki cylindryczne, ³uska zaokr±glona, 5-10cm d³., 3-3,5cm szer. ciemnofioletowoniebieskie, dojrza³e szarofioletowe.

Zdjêcie:Maturing cones on a tree in near Sky Pond in Rocky Mountain National Park, Colorado [C.J. Earle, 31-Aug-1990].

Abies bracteata - jod³a nadobna
Wystêpuje w Kalifornii. Drzewo ¶redniej wysoko¶ci, do 30m wys. Szyszki jajowate, 6-10cm d³. 4-5,5cm szer. £uska nasienna cienka, zaokr±glona, fioletowobr±zowa. £uska okrywowa bardzo wyd³u¿ona, trójzêbna, srodkowy jêzyczek wystaje na 4-5cm, ¿ó³tobr±zowa.

Zdjêcie: Mature cones. ? Br. Alfred Brousseau, Saint Mary's College (CalPhoto).

Abies cephalonica - jod³a grecka
Wystêpuje pierwotnie w Górach Grecji, miêdzy 750-1700m n.p.m. Obecnie rozpowszechniona Niewysoka, do 30m. korona sto¿kowa. Ig³y sztywne, ostre i szerokie, d³ 2-3cm, ciemnozielone. Szyszki du¿e, 12-17cm d³. 4-5cm szer., br±zowe. £uski sto¿kowe lub trójk±tne, tej samej d³ugo¶ci, co szeroko¶ci, ca³obrzegie. £uska okrywowa z odstaj±cym od szyszki szpikulcem.

Zdjêcie: http://www.umb.no/ipf/maanplant/2001/Desember/

Abies chengii -
Specyficzna jod³a wyhodowana w arboretum w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Szkocji. Najprawdopodobniej nasiona sprowadzono z Chin, mo¿e byæ wiêc krzy¿ówk± Abies chensiensis.

Abies chensiennsis -
Wystêpuje w Chinach. Osi±ga do 40m wysoko¶ci. Ig³y 1,5-4cm d³. Szyszki jajowate, 8cm d³. br±zowe. £uska okrywowa schowana.

Abies cilicica - jod³a syryjska
Wystêpuje w pó³nocnym Libanie i Syrii. Osi±ga wys. 35m. Ig³y d³ugie, 2-4cm, szerokie 1,5-2,5mm. niek³uj±ce. Z wierzchu ciemnozielone. Szyskzi cylindryczne, du¿e 15-25cm d³. 4-6cm szerokie. Br±zowe, czrwonobr±zowe. £uski nasienne postrzêpione, okrywowe schowane.

Abies concolor - jod³a kalifornijska, j. jednobarwna
Abies concolor - jod³a kalifornijskaWystêpuje w po³udniowo zachodnich rejonach Stanów Zjednoczonych i w pó³nocnym Meksyku. Wys. do 60m, gêsta, regularna korona. Ig³y d³ugie, 1,5-6cm d³. matowe, szarozielone do srebrzystych. Szyszki cylindryczne, 7-12cm d³. 3-4,5cm szer. m³ode od jasnozielonych do fioletowych, dojrza³e br±zowe. £uska zaokr±glona, ³uska okrywowa schowana.

Abies delavayi - jod³a Delaveya
Popularna jod³a w zachodnich Chinach. Rozró¿nia siê wiele odmian. Ig³y skrêcone, szyszki fio³kowe, okryte ¿ywic±, ze stercz±cymi ³uskami okrywowymi.
Odmiany:
  • abies faxoniana - wystêpuje na wys. 2400-3500m n.p.m, ig³y ma p³askie, szyszki mocno za¿ywiczone.
  • Abies georgei - wystêpuje na wys. 3000-4200m n.p.m. Szyszki z mocno wystaj±cymi ³uskami okrywowymi.
  • Abies sutchuenensis, z d³ugimi ig³ami, do 3cm d³. Szyszki purpurowofio³kowe, ³uski okrywowe tej samej d³ugo¶ci co nasienne

  • Abies densa -
    Wystêpuje w lasach ponad chmurami we wschodnich Himalajach w Bhutan, na wys. 3000-4000m n.p.m.

    Zdjêcie: z prezentacji Georg Gratzer

    Abies durangensis -
    Wystêpuje w Meksyku, na wys. 1600-2900m n.p.m. Wys. do 40m, korona w±ska, sto¿kowa. Ig³y 2-4cm d³. ostre, jasnozielone. Szyszki jajowate, zwê¿one ku wierzcho³kowi. 6-9cm d³. £uska okrywowa schowana.

    Abies fabri -
    Wystêpuje w Chinach, osi±ga wysoko¶æ do 40m. Szyszki 5-10cm d³., czarnofioletowe, umieszczone na najwy¿szych ga³êziach.

    Abies fanjingsbanensis -
    Wystêpuje w Chinach, blisko spokrewniona z Abies fargesii, czasem traktowana jako jej odmiana.

    Abies fargesii -
    Wystêpuje w Chinach, na wysoko¶ci od 2000-4000m n.p.m. Osi±ga 65m wys. Korona sto¿kowa, w±ska. Ig³y 1-4,5cm d³, szer. 2-3,5mm. Szyszki niebieskofioletowe, dojrza³e fioletowe lub czerwonobr±zowe, jajowate lub cylindryczne, 5-9cm d³, 3-4cm szer. £uska ca³obrzegowa, ³uska okrywowa schowana, lub lekko wystaj±ca.

    Abies firma - jod³a japoñska
    Wystêpuje w Japonii na wys. 300-800m n.p.m. Osi±ga do 35m wysoko¶ci. Ig³y 2,5-3,5cm d³. 2-3mm szer. zaokr±glone, z wierzchu ciemnozielone, od spodu z dwoma paskami, jasnozielone. Szyszki jajowatocylindryczne, 10cm d³. dojrza³e br±zowe. £uska okrywowa takiej samej d³ugo¶ci jak nasienna, z wystaj±cym szpicem.

    Abies forrestii -
    Wystêpuje w Chinach, w Tybecie na wys. 2400-4300m n.p.m. Czasem kwalifikowana jako A. delavayi var. forrestii albo var. georgei.

    Abies fraseri - jod³a Frasera
    Wystêpuje w Stanach Zjednoczonych, w Wirginii i Pó³nocnej Karolinie. Wys. do 25m, korona symetryczna, stozkowa. Ig³y 1,2-2,5cm d³. ciemnozielone, b³yszcz±ce. Szyszki jajowatocylindryczne, 5-6cm d³. do 4cm szer. ciemnofioletowe, z ³usk± okrywow± ¿ó³tozielon±, wystaj±c±.

    Abies grandis - jod³a olbrzymia
    Najwy¿sza z jode³, mo¿e osi±gaæ 80m. Korona lu¼na, sto¿kowa, ig³y d³ugo¶ci 2-6cm, ciemnozielone, b³yszcz±ce. Szyszki jajowato-cylindryczne, 5-12cm d³. 3-3,5cm szer. ³uska zaokr±glona, zielone, dojrza³e szarobr±zowe, ³uska okrywowa schowana.

    Zdjêcie: Photo:Charles Webber, Berkeley Digital Library Photo Collection

    Abies guatemalensis -
    Wystêpuje w Ameryce ¦rodkowej, w wysokich górach powy¿ej 3000m n.p.m. drzewo stozkowe, do 35m wys. Ig³y d³ugie, 2-5,5cm d³. zaokr±glone, jasnobr±zowe. Szyszki jajowate, 8-12cm d³. ¿ó³tobr±zowe, ³uska pod³u¿na, szersza niz d³u¿sza, ³uska okrywowa schowana.

    Abies hickelii -
    Kolejna jod³a meksykañska, niespotykana ogrodach Europy. Wystêpuje na wys. 2500-3000m n.p.m osi±ga 30m wysoko¶ci. Korona kwadratowa. Ig³y 2-3cm, szyszki cylindryczne, pod³u¿ne, zwê¿one u wierzcho³ka. 7-8cm d³. £uska okrywowa wystaj±ca, stercz±ca.

    Abies holophylla - jod³a mand¿urska
    Wystêpuje w Korei, Chinach i po³udniowej czê¶ci Rosji. Tworzy lasy razem z jod³± koreañsk±. Osi±ga 30-45m wys. bardzo gêst± koronê. Ig³y sztywne, d³. 3-4cm, k³uj±ce, z wierzchu jasnozielone, b³yszcz±ce, od spopdu ze s³abo zaznaczonymi paskami. Szyszki cylindryczne, d³. 15cm, okryte ¿ywic±, jasnobr±zowe lub szare. £uski nasienne bardzo szeroki, okrywowe niewidoczne.

    Abies homolepis - jod³a nikko
    Abies homolepis - jod³a nikkoWystêpuje w górach ¶rodkowej Japonii. Wys. 20-25m korona bardzo regularna, szerokosto¿kowa, z grubymi, sztywnymi, wzniesionymi ga³êziami bocznymi. Szyszki cylindryczne, 7-10cm d³. m³ode fioletowe, dojrza³e fioletowobr±zowe. £uski okrywowe niewidoczne, krótsze od nasiennych.

    Abies kawakamii -
    Wystêpuje w Tajwanie, na wys. 3300-3500m n.p.m. Wysoko¶æ do 35m, ig³y proste, 2-2,5cm zaokr±glone, ciemnozielone. Szyszki cylindryczne, 6-8cm d³. br±zowofioletowe, ³uska okrywowa schowana.

    Abies koreana - jod³a koreañska
    Abies koreana - jod³a koreañskaWystêpuje w górach po³udniowej Korei. Rozpowszechniona w Polsce jako drzewo ozdobne, poniewa¿ jest bardzo wytrzyma³a na mrozy i bardzo szybko i malowniczo owocuje. Niewysoka, do 10m , z gêst±, szeroka koron±. Ig³y krótkie, 1-2cm, grube, ciemnozielone. Szyszki 4-7cm, m³ode purpurowofioletowe, lub zielonkawe, z nieznacznie wystajacymi ³uskami okrywowymi.

    Abies lasiocarpa - jod³a górska
    Wystêpuje w Kanadzie i zachodniej czê¶ci Stanów Zjednoczonych. Wys. do 40m, korona bardzo w±ska. Igf³y 2-4cm, jasnozielone. szyszki cylindryczne, 6-12cm d³. 2-4cm szer. ciemnofioletowe, ³uska nasienna zaokr±glona, szeroka 1,5-1,7cm, z gêstym meszkiem, ³uska okrywowa schowana.

    Fully mature cones, some of which are starting to disintegrate, on a tree near Hyas Lake, North Cascades, Washington [C.J. Earle, 23-Aug-2003].

    Abies lowiana - jod³a Lowa
    Uwa¿ana czasem jako odmiana jod³y kalifornijskiej: Abies concolor var. lowiana. Wystepuje w Ameryce Pó³nocnej w stanie Oregon i Kalifornii. Wysoka, do 75m. Igly nieco krótsze ni¿ u concolor, szyszki jajowatocylindryczne, 8-12cm, ze schowana ³usk± okrywow±.

    Abies magnifica - jod³a wspania³a
    Wystêpuje w po³udniowym Eregon i pó³nocnej Kalifornii. Wysoka, do 60m. Korona waska, sto¿kowa. Ig³y 2-3cm, najpierw bia³e, potem niebieskozielone. Szyszki cylindryczne, 15-22cm d³. br±zowopurpurowe m³ode, pó¼niej br±zowe. £uska okrywowa w zale¿no¶ci od odmiany schowana lub stercz±ca.

    Abies mariesii -
    Wystêpuje w górach Japonii, na wys. 1800-2500m n.p.m. Osiaga 25m wysoko¶ci. Ig³y krótkie, 1-2,5cm d³. jasnozielone. Szyszki jajowate, 10cm d³. niebieskobrunatne. £uska okrywowa schowana.

    Abies nebrodensis - jod³a sycylijska
    Wystêpuje na Sycylii. Wys. 8- 15m. Szyszki cylindryczne, z zaokr±glonym wierzcho³kiem, stosunkowo grube, ciemnobr±zowe, 13-20cm d³. 4cm szer. £uska okrywowa wystaj±ca, odchylona.

    Abies nephrolepis - jod³a wiotka
    Wystêpuje w Azji, czêsto razem z jod³a koreañsk±. Osi±ga do 25m wysoko¶ci. Ig³y w±skie, 2-3cm d³. zielono¿ó³te. Szyszki jajowate, 6-9cm d³. br±zowofioletowe, ³uska okrywowa szeroka, wystaj±ca.

    Abies nordmanniana - jod³a kaukaska
    Wystêpowa³a pierwotnie na Kaukazie, obecnie bardzo rozpowszechniona równie¿ w Polsce. uprawiana w Europie na choinki. Wysokie drzewo, szybkorosn±ce, osi±ga wysoko¶æ do 60m. Korona gêsta, sto¿kowa, bardzo regularna. Ig³y d³. 2-3cm, ciemnozielone. Szyszki cylindryczne, podobne do szyszek jod³y pospolitej. D³. 14-17cm, niedojrza³e fioletowe, pó¼niej ciemnobr±zowe, mocno za¿ywicone. £uski trójk±tne, szersze ni¿ d³u¿sze, ca³obrzegie, cienkie. £uski okrywowe w kszta³cie ³opatki, z przed³u¿onym cienkim wyrostkiem, wystaj±ce i wygiête wstecz.

    Zdjêcie: Kuva: Jukka Lehtonen

    Abies numidica - jod³a numidyjska, j.algierska
    Wystêpuje w górach Algierii, w Kabylii na wys. 1300-2000m n.p.m Odporna na suszê. Wys. do 25m. Szyszki cylindryczne, 15-20cm d³. 3,5-5,5cm szer. szarobr±zowe. £uska nasienna w kszta³cie klinu, po stronie grzbietowej z krótkim, gêstym, szarym meszkiem. £uska okrywowa niewystaj±ca.

    Zdjêcie: http://www.peaceofmindnursery.com

    Abies pindrow -
    Ro¶nie w Himalajach, na wys. 2000-3000m razem z picea smithiana. osi±ga do 60m wys. Korona w±ska, sto¿kowa. Ig³y miêkkie, d³. 3-7cm, ciemnozielone z wierzchu. Szyszki cylindryczne, 10-18cm d³. niedojrza³e czerwonofioletowe, dojrza³e br±zowe. £uska okrywowa niewidoczna.

    Abies pinsapo - jod³a hiszpañska
    Wystêpuje w górach po³udniowej Hiszpanii, na wys. 1200-1800m n.p.m. Drzewo wys. do 30m Korona regularna, sto¿kowa. Ig³y k³uj±ce, ciemnozielone, ze s³abo widocznymi liniami nalotu od spodu. Szyszki 10-15cm d³. szer. 4-5cm. br±zowe. £uski nasienne w kszta³cie klina, krywowe schowane.

    Zdjêcie: http://oregonstate.edu/dept/ldplants/abpi3.htm

    Abies procera - jod³a szlachetna
    Abies procera - jod³a szlachetnaWystêpuje w zachodniej czê¶ci Stanów Zjednoczonych, bardzo wysokie drzewo do 80m wys. Korona szerokosto¿kowa, regularna, ig³y 1,5-3cm sinozielone, matowe. Szyszki du¿e, 15-30cm d³., 6-10cm szer. cylindryczne, dojrza³e br±zowe, z wystaj±cymi, odgiêtymi na zewn±trz ³uskami okrywowymi.

    Abies recurvata -
    Wystêpuje w Chinach. Osi±ga wys. 25m Ig³y proste, sztywne, 2-3cm b³yszcz±co zielone. Szyszki jajowatocylindryczne, ³uski okrywowe schowane.

    Zdjêcie: ? Anthoine Pinetum

    Abies religiosa -
    Wystêpuje w Meksyku na wys. 2600-3500m n.p.m. Wra¿liwa na zimno, rzadko spotykana w kolekcjach europejskich. Wysoko¶æ do 50m, korona sto¿kowa, ig³y 2-3cm, zaokr±glone, niek³uj±ce. Szyszki cylindryczne, 10-16cm d³. br±zowofioletowe. £uska okrywowa w kszta³cie szpatu³ki, na koñcach szpiczasta, z wystaj±cym zêbem.

    Abies sachalinensis - jod³a sachaliñska
    Wystêpuje na Syberii, Sachalinie i wyspach Kurylskich. Wys. do 40m. Ig³y proste, 2-3cm d³, do 1,5cm szer. zaokr±glone, b³yszcz±co zielone. Szyszki cylindryczne, do 5cm d³. z ³uska okrywow± wystaj±c±, zaostrzon±.

    Abies sibrica - jod³a syberyjska
    Wystêpuje na Syberii, od pó³nocno wschodnich granic europejskiej czê¶ci Rosji, po jezioro Bajka³. Wys. do 30m, w±ska, sto¿kowa korona. Ig³y d³ugie, 2-3cm, waskie i wiotkie, ciemnozielone. Szyszki cylindryczne, 4-9cm, m³ode niebieskawe, dojrza³e jasnobr±zowe. Obficie pokryte ¿ywic±. £uska okrywowa schowana.

    Abies spectabilis - srebrna jod³a himalajska
    Wystêpuje w Himalajach, na wys. 3000-4200m n.p.m. Drzewo bardzo wysokie, do 60m wys. Ig³y d³ugie, 3-5cm, b³yszcz±co zielone z wierzchu. Szyszki cylindryczne, 10-18cm d³. 7 grubo¶ci. fioletowe, dojrza³e - br±zowe. £uska okrywowa schowana.

    Zdjêcie: Anthoine Pinetum

    Abies squamata -
    Wystêpuje w Chinach, osi±ga do 30m wys. Charakterystycznie ³uszcz±cy siê pieñ jak u brzozy. Ig³y 2-2,5cm d³. zaostrzone, ciemnozielone z wierzchu, b³yszcz±ce. Szyszki jajowate, 5-6cm d³. br±zowopurpurowe, z wystaj±c± ³usk± okrywow±.

    Abies veitchii - jod³a Veitcha
    Wystêpuje w Japonii, na wysoko¶ci 1300-2300m n.p.m. Wys. do 25m , korona lu¼na. Ig³y miêkkie, 1-2,5cm d³. ciemnozielone. Szyszki cylindryczne, d³ 6-8cm fioletowopupurowe, dojrza³e rdzawobr±zowe. £uski nasienne bardzo gêsto u³o¿one. £uski okrywowe nieznacznie wystajace.
    Tworzy krzy¿ówkê z jod³a koreañsk±, Abies x arnoldiana

    Abies vejarii -
    Wystêpuje w Meksyku, na wys. 2800-3000m n.p.m wysoko¶ci do 40m. Ig³y ostre, 1,5-2cm d³., jasnozielone. Szyszki 6-8cm, jajowate, ³uska okrywowa d³u¿sza od nasiennej, wystaj±ca.

    Abies yuanbaoshanensis -
    Wystêpuje w Chinach, blisko spokrewniona z Abies forrestii.

    Abies ziyuanensis -
    Wystêpuje w Chinach, osi±ga 30m wys. Szyszki cylindryczne, najpierw zielone, dojrza³e ciemnobr±zowe. 7-12cm d³., do 4,5cm szer. £uska w kszta³cie dzwonu, brzeg lekko zebaty, £uska okrywowa w kszta³cie szpatulki, wystaj±ca.