Rodzina cisowatych obejmuje około 30 gatunków skupionych w 5 rodzajach. Występują zarówno na półkuli
północnej jak i południowej. Liście iglaste, płaskie, ustawione skrętolegle, często ułożone płasko.
Kwiaty żeńskie osadzone pojedyńczo. Z zalążka wyrasta pojedyńcze nasienie, okryte częściowo lub całkowicie
barwną, mięsistą osnówką.
Rodzaje:
- Taxus - cis
- Torreya - toreja, czwórczak
- Amentotaxus
- Austrotaxus
- Pseudotaxus
Taxus - cis niewysokie drzewo lub krzew, o nieregularniej koronie stożkowatej lub krzewiastej,
często majacej kilka pni. Kora czerwonowiśniowa do brązowej, igły płaskie, o brzegach lekko zagiętych, niekłujące, dł. ok. 4cm, szer. 3mm.
Z wierzchu ciemnozielone, błyszczące, od spodu z dwoma słabo widocznymi paskami. Występuje w Ameryce Północnej, Europie i Azji.
Przez Polskę przebiega wschodnia granica zasięgu Taxus baccata - cisu pospolitego. Wyróżnia się około 8 gatunków.
)
- cis pospolity (Taxus baccata)
- cis japoński (Taxus cuspidata)
- cis zachodni (c. pacyficzny) (Taxus brevifolia)
- Taxus canadensis
- Taxus celebica
- Taxus floridana
- Taxus globosa
- Taxus wallichiana
Mieszaniec hodowlany: - cis pośredni (Taxus media) (mieszaniec cisu pospolitego i cisu japońskiego)
- Taxus hunnewelliana
Torreya - toreja, czwórczak drzewo osiągające w swej ojczyźnie do 25(max.35)m, o grubej korowinie i okółkowo ustawionych gałęziach na pniu.
Igły dł. 2-3cm, bardziej kłujące niż igły cisa. Znanych jest 6 gatunków, występujących w Ameryce Północnej i
Azji. W Polsce można spotykać Toreję orzechową, zwana również czwórczakiem orzechowym, lub orzechowatym, najbardziej wytrzymałą na mrozy.
Gatunki:
)
o najdłuższych igłach, o długości do 7cm, w drugim roku brązowiejących. Mniej wytrzymała na mrozy. Owoce większe, 2,5-4,5cm długości, zielone z fioletowymi smugami.
)
Liście krótsze, pozostają zielone w dalszych latach.
O krótkich igłach, do 3cm, błyszczącozielonych. Pędy brązowieją w drugim roku. Owoce mniejsze, do 2,5cm zielone, częsciowo fioletowe.
Amentotaxus)
wiecznie zielone, niskie drzewa lub krzewy azjatyckie. Wyróżnia się pięć gatunków:
- Amentotaxus argotaenia
- Amentotaxus assamica
- Amentotaxus formosana - na zdjęciu
- Amentotaxus poilanei
- Amentotaxus yunnanensis